LEFKOŞA – 28 Şubat 2023… Yunanistan, Larisa yakınlarındaki Tempi’de yaşanan ve ülkeyi yasa boğan tren faciasıyla sarsıldı. Atina’dan Selanik’e doğru yol alan yolcu treni, karşı yönden gelen yük treniyle kafa kafaya çarpıştı. Bu korkunç kaza, sadece onlarca can kaybıyla kalmadı, Yunanistan toplumunda derin bir travma ve öfke dalgası yarattı.
Vahim kazanın ardından iki yıl geride kalırken, acı hâlâ ilk günkü gibi taze, yanıtlanmamış sorular ve dinmeyen bir adalet arayışı varlığını koruyor. Kazanın yıldönümüde, 28 Şubat Cuma günü, uzun yıllardan sonra ilk defa Yunanistan genelinde hayat duracak. Sendikalar, siyasi partiler, örgütler, öğrenciler ve vatandaşlar kaza karşısında Kiryakos Miçotakis hükümetinin takındığı tavrı protesto için sokaklara inecek.
FACİAYA GİDEN YOL: İHMALLER ZİNCİRİ VE YAŞANANLAR
28 Şubat 2023 gecesi, Atina-Selanik seferini yapan Intercity 62 treni, yaklaşık 350 yolcusuyla Yunanistan’ın en işlek demiryolu hattında ilerliyordu. Aynı raylarda, Selanik yönünden Larisa’ya doğru bir yük treni de seyir halindeydi. Normal şartlarda iki trenin aynı hatta karşılaşmaması gerekiyordu. Ancak o gece yaşanan bir dizi ihmal ve sistemdeki arızalar zinciri, ülkeyi felakete sürükledi.
Kazanın merkezinde, Larisa istasyon şefinin yaptığı kritik bir hata olduğu iddia ediliyor. Sinyalizasyon sistemindeki sorunlar nedeniyle tren trafiğini manuel olarak yönetmeye çalışan istasyon şefi, yolcu trenini yanlış hatta yönlendirdi. Karşı yönden gelen yük treniyle aynı hatta ilerleyen yolcu treni, Tempi yakınlarında adeta bir cehenneme dönüştü. Vagonlar çarpışmanın şiddetiyle paramparça olurken, çıkan yangın olay yerini savaş alanına çevirdi.
Tempi tren kazası, Yunanistan’ın yakın tarihinin en büyük felaketlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Resmi rakamlara göre 57 kişi yaşamını yitirdi. Hayatını kaybedenlerin çoğu, ülkenin farklı üniversitelerinde okuyan genç öğrencilerdi. Selanik’e evlerine dönen öğrencilerin yanı sıra, farklı şehirlerden seyahat edenler de bu korkunç kazada hayata veda etti. Kazada 85 kişi de yaralandı. Yaralılar, olay yerindeki ilk müdahalelerin ardından hastanelere sevk edilirken, birçoğu uzun süre tedavi gördü.
Kaza haberinin duyulmasıyla birlikte, olay yerine çok sayıda ambulans, itfaiye ve kurtarma ekibi koştu. Enkaz altında kalanları kurtarmak için zamana karşı amansız bir mücadele başlatıldı. Ancak, çarpışmanın şiddeti ve vagonlardaki yangın, kurtarma çalışmalarını güçleştirdi. Günlerce süren çabalar sonucu, enkazdan cansız bedenler ve yaralılar çıkarıldı.
Kazanın hemen ardından Yunanistan genelinde büyük bir şok ve derin bir üzüntü yaşandı. Hükümet, ülkede ulusal yas ilan etti. Siyasi liderler taziye mesajları yayımladı. Başta Türkiye olmak üzere bir çok yabancı hükümet Yunanistan’a başsağlığı mesajları gönderdi. Ancak, toplumdaki öfke ve tepki dalgası hızla büyümeye başladı. Kazanın ‘insan hatası’ sonucu meydana geldiği yönündeki ilk açıklamalar, kamuoyunu tatmin etmeyecekti.
MİÇOTAKİS HÜKÜMETİ ZOR DURUMDA
Tempi tren kazası, 2019 ortalarında büyük bir seçim zaferi ile iktidara gelen Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve hükümeti için büyük bir siyasi krize dönüştü. Kazanın hemen ardından, sorumluluğun kimde olduğu sorusu ülkenin gündemine oturdu. Hükümet, ilk olarak kazanın ‘insan hatası’ sonucu gerçekleştiğini öne sürerek, Larisa istasyon şefini suçladı. Ancak, bu açıklama kamuoyunda karşılık bulmadı.
Eleştiriler, sadece istasyon şefiyle sınırlı kalmadı. Vatandaşlar, yıllardır demiryolu sistemine yeterli yatırım yapılmadığını, sinyalizasyon sistemlerinin modernize edilmediğini, güvenlik önlemlerinin yetersiz olduğunu yüksek sesle dile getirmeye başladı. Hükümetin demiryolu güvenliğini ihmal ettiği, özelleştirme politikalarının güvenlik standartlarını düşürdüğü yönünde sert suçlamalar yöneltildi.
Hükümete yöneltilen eleştirilerin merkezinde, demiryolu güvenliğine yıllardır gereken yatırımın yapılmaması yer alıyor. Sinyalizasyon sistemlerinin çağdışı kaldığı, bakım çalışmalarının aksatıldığı, personel yetersizliği yaşandığı iddiaları gündeme geldi. Kazanın yaşandığı hatta, modern sinyalizasyon sistemlerinin uzun süredir kurulamaması, bu faciaya adeta davetiye çıkardı.
Özelleştirme politikaları da eleştirilerin odağında. Demiryolu sektöründeki özelleştirme uygulamalarının güvenlik kaygılarını göz ardı ettiği, maliyet düşürme odaklı yaklaşımların güvenliği tehlikeye attığı savunuluyor.
Kaza sonrasında hükümetin bilgi paylaşımında ve soruşturma sürecinde yeterince şeffaf davranmadığı yönünde eleştiriler de yükseldi. Kazaya karışan trenin yükü hakkında kamuoyunu tatmin edici açıklamaların yapılmaması ve olay yerine, arama-kurtarma çalışmalarını kolaylaştırma iddiası ile beton dökülmesi kamuoyunun tepkisini tırmandıran gelişmeler arasında yer aldı.
Kazada hayatını kaybedenlerin aileleri ve yakınları ise adaletin tam olarak tecelli etmesini, sorumluların en ağır şekilde cezalandırılmasını talep etmeye devam ediyor. Ancak, soruşturma sürecindeki gecikmeler, bazı şüphelilerin serbest bırakılması ve cezasızlık endişesi, kamuoyundaki öfkeyi daha da körüklüyor.
YILDÖNÜMÜNDE HAYAT DURACAK, ADALET TALEBİ DİLE GETİRİLECEK
Tempi tren kazasının ikinci yıldönümü olan 28 Şubat 2024 Cuma günü, Yunanistan genelinde hayat durma noktasına gelecek. Ülke çapında birçok sendika, sivil toplum kuruluşu ve öğrenci örgütü, kazanın yıldönümü için genel grev çağrısında bulunmuş durumda. Grev çağrıları, “Tempi İçin Adalet İstiyoruz”, “İhmallere Artık Son Verilsin”, “Güvenli Demiryolları Hemen Şimdi” sloganlarıyla yankılanıyor.
Tempi için geçtiğimiz dönemde de bir dizi protesto eylemi düzenlenmiş, bu eylemlerde sarsıcı “Oksijenim Yok” sloganı dikkatleri çekmişti. Bu slogan tren kazası sonrası çıkan yangında hayatlarını kaybedenlere acı bir atıf olarak zihinlere kazındı.
Atina’da da yıldönümü etkinlikleri düzenlenecek; etkinlikler sadece grevle sınırlı kalmayacak. Ülkenin birçok kentinde anma törenleri, protesto gösterileri ve yürüyüşler düzenlenecek. Özellikle kaza yerinde ve başkent Atina’da büyük katılımlı protesto gösterileri bekleniyor. Göstericiler, kazada yaşamını yitirenleri anacak, adalet taleplerini haykıracak ve hükümete yönelik tepkilerini en güçlü şekilde dile getirecek.
MİÇOTAKİS’İN OY ORANI DÜŞÜYOR
Tempi kazası sonrasındaki süreçte Miçotakis’in liderliğindeki iktidar partisi Yeni Demokrasi’nin (YD) oy oranlarında kayda değer düşüşler gözlemlenmeye başladı. İktidar partisi, partiler sıralamasındaki birinciliğini korusa da büyük kazanın artçı sarsıntıları ekonomik sorunlar ve dinleme skandalı gibi olumsuz gelişmelerle birleşince YD’yi geçtiğimiz yıllarda elde ettiği, yüzde 40’ları bulan oy oranı partiyi zirvesinden uzaklaştırdı.
Son haftalarda Yunanistan’da gerçekleştirilen anketler YD’nin oylarının bugün yüzde 27-29 bandında olduğunu gösteriyor. Bu oy oranı seçimlerde partinin tek başına iktidarda kalma ihtimalini zayıflatıyor.
Son kamuoyu araştırmalarına göre YD’den uzaklaşan sağ ve muhafazakar seçmenler son dönemde Yunanistan siyaset sahnesinde adlarından söz ettiren aşırı sağcı ve popülist yeni oluşumlara yöneliyor. Helen Çözümü, Mantığın Sesi, Niki ve Spartalılar gibi oluşumların oluşturduğu cephe, son kamuoyu araştırmalarında, YD’den kopan seçmenlerin desteğiyle yüzde 20 barajına yaklaşmaya başlamış durumda.
