Eski Google X yöneticisi Mo Gawdat, dünyanın çok yakın gelecekte yapay zekanın yol açacağı karanlık bir döneme gireceğini öngörüyor. Gawdat, “Diary of a CEO” podcast’inde yaptığı açıklamada insanlığın temel değerleri olan özgürlük, insan ilişkileri, sorumluluk, gerçeklik ve güç kavramlarının yapay zeka tarafından büyük bir sarsıntıya uğrayacağını belirtti. Gawdat’a göre bu distopik sürecin başlangıcı çok uzak değil; aslında geçtiğimiz yılın sonlarından itibaren bu yıkıcı etkilerin izleri görünmeye başladı ve 2027’den sonra 12 ila 15 yıl boyunca bu durumun daha da kötüleşeceği öngörülüyor. Gawdat’ın önceki iyimser bakış açısını değiştiren ise yapay zekanın gelişim hızının beklenmedik ölçüde artması oldu.
Ancak Gawdat, yapay zekayı doğrudan bu karanlık tablonun nedeni olarak görmüyor. Ona göre yapay zeka, mevcut toplumsal sorunları ve insanlığın “aptallıklarını” büyüten bir büyüteç işlevi görüyor. “Yapay zekada kesinlikle yanlış bir şey yok. Makinaların yükseliş çağında insanlığın değer yargılarında çok yanlış şeyler var” diyor.
Ütopyadan distopyaya
Yapay zeka aslında hayatı kolaylaştırmak için tasarlanmıştı. Günlük rutin işleri otomatikleştirerek milyonlarca insanın daha az yorulmasını ve daha verimli çalışmasını sağlama hedefi vardı. Fakat kapitalizmin hakim olduğu dünyada bu ütopya hızla bozuluyor. Şirketler, yapay zekayı çalışan sayısını azaltmak, işe alımları kısıtlamak veya mevcut işçilere daha fazla yük yüklemek için kullanıyor. Şimdiye kadar tüm teknolojik gelişmelerin amacı insan becerilerini ve değerini artırma gayesi taşıdı. Ancak modern dünyayı şekillendiren çoğu gelişme en baskın değer olan kapitalizmin şemsiyesi altında ortaya çıktı. Bu nedenle teknoloji de kapitalizmin mantığı doğrultusunda şekilleniyor.
Bu durum başka teknolojilerde de benzer şekilde görülmüştü. Sosyal medyanın bizi birbirimize yaklaştırmak yerine yalnızlaştırması, cep telefonlarının bizi daha az çalıştırması yerine daha çok meşgul etmesi gibi. Elbette buradan çıkarılacak şey kapitalizmin işe yaramaz olduğu gibi basit ve yüzeysel bir sonuç olmamalı.
Kötülükler artacak
Gawdat’a göre yapay zeka ayrıca insanların yapabileceği kötülükleri de kontrolsüz biçimde artıracak. Son dönemde yapay zekayla oluşturulan sahte cinsel videolar, otonom silahlar ve askeri alanda üretken yapay zekanın kullanımı bu endişeleri doğruluyor. Mesela, Elon Musk’ın sohbet robotu Grok’un yeni görüntü ve video üretme özelliği, şu anda ağırlıklı olarak erkeklerin cinsel fantezilerini görselleştirmede kullanılıyor. Ayrıca yapay zekayla desteklenen dolandırıcılıklar da büyük artış gösterdi.
Öte yandan yapay zeka, toplumsal gözetim yöntemlerini devasa ölçekte geliştiriyor. Gawdat, büyük bir güç yoğunlaşması yaşandığını belirtiyor. Çin’in kitlesel gözetim altyapısı bunun en bilinen örneği.
Her şey olumsuz değil
Tüm bu karanlık tablonun yanında yapay zeka, olumlu değişimlerin de kapısını aralamaya devam ediyor. Özellikle uzay, eğitim, tıp ve ilaç araştırmalarında yapay zekanın bilimsel keşiflere sağladığı katkılar gözle görülür biçimde artıyor. Mo Gawdat, bu tür ilerlemeler sayesinde yapay zekanın gelecekte ütopya yaratabilecek şekilde kullanılmasının mümkün olduğuna inanıyor. Ancak bunun öncesinde insanlığın kendi zaaflarıyla yüzleşmesi gerekiyor.
